Açık Anahtar
Açık anahtarlı bir kriptografik yöntem (algoritma) kullanan bir kullanıcının kendisine
ait olan iki anahtarından kamuya açık olan.
Açık Anahtar Altyapısı-AAA
Bilgi iletişiminde açık anahtarlı kriptografinin yaygın ve güvenli olarak kullanılabilmesini
sağlamaya yarayan ve birbirleriyle eşgüdüm içinde çalışan anahtar üretimi, anahtar
yönetimi, onay kurumu, sayısal noterlik, zaman damgası gibi hizmetlerin tümü.
Açık Anahtarlı Kriptografi
Her kullanıcıya, sürekli kullanım için biri açık diğeri gizli iki anahtarın verildiği
şifreleme/şifre çözme yöntemlerinin tümü. Asimetrik kriptografi ya da çift anahtarlı
kriptografi adını da alır.
Açık Bilgisayar Ağı
İsteyen herhangi bir bilgisayar kullanıcısının bağlanabileceği ve diğer kişilerle
bilgisayar üzerinden iletişim kurabileceği, herkese açık elektronik iletişim ortamı.
Örnek: Internet.
Aktive Hyperlink
Bir web browserda o an için seçili olan hyperlinktir. Web browserların yeni versiyonları,
aktif olan hyperlinki, üzerine gelindiğinde rengini değiştirerek göstermektedir.
Alışveriş Sepeti
Müşterinin satın almak istediği ürünleri takip ederek sipariş esnasında bütün ürünlerin
bedelini bir arada ödenmesini sağlar.
Anahtar
Şifreleme ve şifre çözme sırasında kullanılan sayı dizisi.
Anahtar Kelime
İnternet kullanıcıları tarafından arama yapmak için kullanılabilecek kelimelere anahtar kelime denir. Bu kelimeler arama motoru şirketlerinden satın alınabilir ve kullanıcılar belirli kelimeleri aradığında uygun reklam bannerı gösterilebilir.
Anahtar Üretimi
Açık anahtarlı kriptografide, her kullanıcının açık/gizli anahtar çiftinin, kullanılan kriptografik yönteme bağlı matematiksel işlemlerle hazırlanması
Anahtar Yönetimi
Açık anahtarlı kriptografide her kullanıcıya farklı anahtar çiftleri verilmesi, kullanıcıların açık anahtarlarının herkesin ulaşımına açık olarak saklanması ve kullanıcıların gizli anahtarlarının mutlak gizliliğinin sağlanmasından sorumlu düzen
Anahtarı Bulan Kurum-ABK
Yasal erişime yardımcı olmak amacıyla kurulan ve yargının gerektirdiği durumlarda, zan altındaki kişinin gizli anahtarının matematiksel yöntemlerle elde edilmesini sağlayan kurum. Gizli anahtarını kaybeden herhangi bir kişi de, kimliğini belgeleyerek ABK’ye başvurursa anahtarını yeniden elde edebilir.
Ana Sayfa
Bir Web hizmet biriminin kimlik ve içindekiler bilgilerini içeren başlangıç sayfası.
Auction / Açık Arttırma
Web sitesinden açık arttırma ile satış yapılmasına denir. B2B (Business-to-business) veya B2C (business-to-consumer) e-ticarette yer alabilecek bir elektronik pazardır.
Authentication / Otentikasyon- Doğruluğunu Kanıtlamak
Kullanıcının doğrulanması süreci. Şifre ve kullanıcı adı girildiğinde bu bilgiler doğrulanır ve girişe izin verilir.
Authorization / Yetki Vermek
Sadece yetki verilen kişilerin, bir web sitesine veya bilgiye ulaştığının sağlama alınması için çeşitli otorizasyon teknolojileri kullanılır. Örnek: şifre
Ayna
Bir işlemin yansıtılması için ortaya çıkarılması efekti. Orijinal (özgün) imgenin baştan aşağı çizimi.
Bant Genisliği
Bir network bağlantısı üzerinden transfer edebildiğiniz veri miktarının tanımlanması için kullanılan bir terim. Genelde saniyede aktarılan veri miktarıyla belirlenen genişlik, bps(bits per second), kbps(kilobits per second), mps(megabits per second) kısaltmaları ile tanımlanır.
Banner
Banner web'de reklam yapmanın en temel yoludur. Değişik şekiller ve boyutlarda, animasyonlu ya da animasyonsuz olarak tasarlanır ve web sitesinde değişik konumlarda yayınlanabilir.
Basit Bölüm
Hiçbir sınıflandırmaya ihtiyacı olmayan bölüm. (Anlamı sabit ve açık olan bölüm)
Basit Veri Elemanı
Tek bir değer taşıyan veri elemanı.
Bellek
Cache aslında geçici bir bellektir. Internet browserlarınızda (gezginlerinizde), gezdiginiz Internet sayfalarını belirli bir süre sakladığı bellek alanına da aynı isim verilmektedir. Internet browserları yeni bir sayfa yüklemek istediğinizde ilk önce Cache'e bakarak sayfanın olup olmadığını kontrol eder, eğer bulursa buradan yükler. Bu işlem hız kazandırmasına rağmen sayfanın güncel halini yüklemediği için her zaman tercih edilmez. Internet browserının sayfaları ne sıklıkta Cache'e atacağı ve burada yenileyeceği ise Internet browserlarının ayarlarından değiştirilebilir.
Bilgi Bütünlüğü
Bilginin saklanması veya açık/kapalı iletişim ağlarından iletimi sırasında içerik açısından herhangi bir değişime uğratılmamış olması, özgün halinde korunması.
Bilgi Güvenliği
Bilginin, i) kime ait olduğu belirlenmiş, ii) bütünlüğü korunarak, iii) gizliliği sağlanmış olarak iletimi ve saklanması.
Bookmark
World Wide Web browserını kullanırken, daha sonra hızlı bir şekilde tekrar bağlanmak istenilen web sitesinin adresinin bir listeye kaydedilmesine bookmark denir. Bu listeye bookmarklist,favoritelist veya hotlist denir.
Bozuk Hyperlink
Bir hyperlinkin doğru sayfaya gitmemesi veya mevcut olmayan bir sayfayı göstermesidir.
Bölüm Adı
Doğal dilde bir ya da daha çok sözcük ile veri bölümü kavramının tanımlanması.
Bölüm Kodu
Bölüm rehberinde tanımlandığı şekilde, her bölümü tek olarak gösteren kod.
Bölüm Rehberi
Tanımlandırılmış, isimlendirilmiş bölümler listesi.
Business to Business Commerce (B2B)
İnternet aracılığı ile iki işyeri arasında gerçekleşen ticari işlemler. Geçmişte Elektronik Veri Alışverişi (EDI- electronic data interchange) ile yapılan bu ticaret şekli günümüzde XML teknolojileri ile yapılmaya başlanmıştır.
Business to Consumer Commerce (B2C)
İşyerleri ve bireyler arasında gerçekleşen ticari işlemler.
Dijital Nakit
Elektronik bozuk para üzerine temellendirilen en geniş elektronik nakit projesi. Digicashte alıcının gerçek ismini saklamak için gizli imza kullanılır.
Dijital Cüzdan
Dijital cüzdan elektronik paranın saklanmasına ve harcanmasına imkan veren ve kullanıcının bilgisayarında bulunan bir yazılımdır.
Dijital Sertifika
Dijital sertifika şifrelenen kişisel bir bilgiyi e-mail veya web sayfası gibi elektronik ulaşım ortamları ile birleştirir. Public key adı verilen bir şifreleme tekniğinin kullanılması yoluyla hassas ve özel bir bilgi server ve müşteri arasında üçüncü bir tarafın ulaşımına imkan verilmeden transfer edilebilmektedir. Dijital sertifika internet ve e-ticarette güvenli işlemin ana unsurudur.
Doküman
Bir verinin üzerine kayıt edildiği, insan ya da makine tarafından okunabilen, (değişmez) veri taşıyıcı.
Dutch Auction / Hollanda Müzayedesi
Tek bir satıcının ve birden çok alıcının olduğu, satıcının yüksek bir başlangıç fiyatından başlamak suretiyle alıcılardan birinin almayı kabul edeceği yere kadar fiyat üzerinde indirim yaptığı müzayede.
E-Alışveriş Merkezi
Birçok tedarikçinin kataloğunu içeren web sitesi. Alıcılar siteye girerek tedarikçileri gözlemleyebilir ve burada sunulan ürün veya hizmetleri satın alabilirler. E-alışveriş merkezleri genellikle yıllık kullanım ücreti veya üyelik ücreti alırlar ve ürün gruplarını kendileri adlandırabilirler.
Elektronik Katalog
Kullanıcıların elektronik pazarlarda mal ve hizmet alımlarına imkan veren ve buralarda satılan mal ve hizmet bilgilerini biraraya getiren mekanizma.
Elektronik Kimlik Belgesi-EKB
Onay kurumunun hazırladığı ve sayısal olarak imzaladığı, hangi açık anahtarın hangi kişiye ait olduğunu gösteren belge.
Elektronik Nakit
İnternet ortamında mal, hizmet ve bilgi alımında kullanılan elektronik para. Elektronik nakit çoğunlukla küçük tutarlı ödemeler için kullanılır.
Elektronik Ticaret Modelleme Dili
Aynı biçimdeki alan adlarını yönlendirme sürecini üye işyerlerinin elektronik verileri hesaplamak, ödemek ve göndermek için toplamasıyla ortaya çıkaran standart.
Elektronik Veri Değişimi-EVD
Standart bir formda yazılmış olan bilgilerin bilgisayarlar arasında aktarımı ve otomatik olarak yorumlanıp işlenebilmesi.
Elektronik Veri Değişimi
Standart bir yapıda bilgisayardan – bilgisayara veri (ticari) transferi.
Erişim
Herhangi bir sistemi kullanmaya başlama, örneğin bir elektronik ticaret sistemine bilgisayar üzerinden bağlanarak iletişim kurma.
Flash
Bir makromedya programı. Flash, İnteraktif vektör grafikleri ve web animasyonları için bir standarttır. Web tasarımcıları Flash'ı; yaratıcı, az yer kaplayan yönlendirme arayüzleri, teknik illüstrasyonları, animasyonları ve diğer çarpıcı efektleri tasarlamak için kullanırlar.
Frame Set
Yukarı- aşağı ilerlenerek, diğer sayfaların görüntülenebildiği pencereler grubunu belirten bir sayfadır. Frame Set, sayfanın belli bir bölümündeki içeriğin aynı kalması ve diğer bölümlerdeki içeriğin, kullanıcının seçtiği linklere göre değişmesi istendiğinde kullanılır.
Genel Geciş Arayüzü
CGI, bir kullanıcı isteğinin, sunucu tarafında bir uygulamaya ulaştırılması ve burada proses edilerek sonuçlarının tekrar son kullanıcıya ulaştırılması için kullanılan standart bir arayüzdür. Web üzerinde bir form doldurduğunuzda ve bu formu işlem görmesi icin gönderdiğinizde forma yazdığınız bilgi CGI arayuzü ile sunucu tarafında sizden gelen içeriği proses edecek uygulamaya ulaştırılır ve bu uygulamanınçalışması sonucu oluşturulan sonuçlar son kullanıcının bilgisayarına yine CGI kanalıyla iletilir. Yaratılan CGI uygulamalari platform bağımsız olarak her sunucu üzerinde çalışacak şekilde yazılır. CGI uygulamalaro başta Perl olmak üzere, C, C++ ve Java yazilim dillerinde yazılabilir.
Gizli-Özel, Kişisel-Anahtar
Açık anahtarlı kriptografi kullanan bir kullanıcının, kendisine ait olan iki anahtarından gizli tutulanı.
Gizli-Teklif Müzayedesi
Tek satıcı ve çok sayıda alıcının katılıdığı ve alıcı tekliflerinin gizli tutularak en yüksek teklifin kazandığı müzayede şeklidir.
Gizlilik
İletişim kuran iki taraf arasındaki yazışmaların üçüncü kişilerden gizli tutulması veya bir kişiye ait bilgilerin kendisi dışında herkesten gizli tutulması.
Grafik Kullanıcı Arabirimi
Karaktere dayalı bilgisayar ınterface'leri ve DOS için kullanıcıya kolaylık sağlayan bir alternatif. Kullanıcıya karakterlere dayalı bir kumanda klavyesinde yazmak yerine bir dizi kumanda seçeneğinden istediğini vurgulama imkanı verir.
Güvenilir Üçüncü Kuruluş, Kurum Veya Kişi-GÜK
Bir çeşit onay kurumu. Onay kurumlarının yaptığı gibi kişilerin kimliğini güvenli olarak belirleyip, elektronik kimlik belgelerini hazırlamaya ve anahtar yönetimini sağlamaya ek olarak, kişilerin gizli anahtarlarını çok güvenli bir ortamda saklayan ve gerektiğinde yargı kararıyla yetkili makamlara veren kuruluş.
Güvenlik Sertifikası
SLL protokolü ile güvenli bağlantı sağlanmasını sağlayan bilgidir (genellikle text dosyası formatında bulunur). Güvenlik sertifikaları, içeriğin teyid edilebilmesi için gerekli özel bilgileri içerir. SLL protokolü ile bağlantı kurulabilmesi için her iki tarafın da Sertifika Otoritesi tarafından yaratılmış geçerli Güvenlik Sertifikasına sahip olması gereklidir.
Hacker
Bilgisayar sistemleri ve iletişim ağlarının yapısını derinlemesine anlayan ve izinsiz olarak başkasının bilgisayar ağına girmeye çalışan kişi.
Hit
Web serverın bir sayfayı görüntülemesi için Web browsera yöneltilen bir istektir. Bir web browserın 3 grafik içeren bir sayfa görüntülemesi için web serverda 4 adet hit oluşur. 1 hit HTML sayfa için 3 hit grafikler için. Hit'ler genellikle serverdaki yükü kabaca ölçmek için kullanılır.
Hotspot
Hyperlink içeren bir imajda, grafiksel olarak tanımlanmış olan alana denir. Hotspot'lı imajlara image map denir.
Hub
Bir ya da daha fazla yönden ulaşan bir bilginin, yine bir ya da daha fazla yöne gönderildiği dönüşüm yerine hub denir.
İngiliz Müzayedesi
Alıcıların bir malı almak için fiyat arttırdığı tek bir satıcının ve birden çok alıcının olduğu müzayede.
İnternet Ticareti / Elektronik Ticaret
World Wide Web aracılığıyla mal ve hizmet satın alma işlemine denir. İşlemler Web'de tamamlanmak zorunda değildir, (telefon veya faxla tamamlama kabul edilebilir) fakat işlem mutlaka Web'den başlatılmalıdır.
İşbirlikçi Ticaret
Bir işletmenin personelinin, iş ortaklarının ve müşterilerinin ticari faaliyette bulunan bir topluluk ile elektronik ortamda gerçekleşen etkileşimler. Ticari faaliyette bulunan topluluk bir endüstri, endüstri bölümü,bir tedarik zinciri veya bir tedarik zinciri bölümü olabilir.
Kanal
Bilginin bir kullanıcıdan diğerine iletimi için gereken fiziksel iletişim ortamı. Örneğin; bilgisayar bağlantısı, telefon kablosu, radyolink ve uydu üzerinden diğer kullanıcıya ulaşan bağlantının tümü.
Kapalı Bilgisayar Ağı
Kullanıcılarından biri olmak için belirli koşulların sağlanması gerektiği, herkese açık olmayan bilgisayar ağları. Örnek: Bankalar ve bankamatikler arasındaki bağlantı.
Kimlik Belirleme
Herhangi bir servisi almak isteyen birinin, gerçekten de kendi iddia ettiği kişi olduğunun belirlenmesi.
Kod
(a) Bilginin kısaltılarak kayıt edildiği ya da tanımlandığı karakter dizisi.
(b) Bilgisayarın tanıyacağı formda özel semboller kullanılarak bilginin gösterilmesi ya da tanımlanması.
Kriptografik Algoritma
Şifreleme / şifre çözmede kullanılan belirli bir yöntemin ayrıntılı içeriği, bu içeriğin matematiksel adımları.
Kriptoloji
Güvenli bilgi iletişimi ve/veya saklanması için şifreleme ve şifre çözme yöntemleri türeten, geliştiren, inceleyen bilim dalı.
Mesaj Çizeneği
Bir mesaj içindeki bölüm dizisinin grafiksel gösterimi.
Mesaj Kodu
Mesaj tipini tanımlayan ve tek olan alfabetik referans (isim).
Mesaj Rehberi
İsimlendirilmiş, tanımlandırılmış ve tarif edilmiş mesaj tiplerinin listesi.
Mesaj Tipi
Belirlenmiş işlem tipi için ihtiyaçları kapsayan, tanımlanmış ve planlanmış veri kümesi (seti).
Mesaj
Bilgiyi taşımak üzere planlanmış sıralı (düzenli) karakter serisi.
Sayısal İmza
Elektronik ortamdaki yazışmalara eklenen, yazıyı gönderenin kimliğini ve gönderilen yazının iletim sırasında bozulmadığını kanıtlamaya yarayan bölüm. Sayısal imza, yazının içeriğine ve imzalayanın gizli anahtarına bağlı bir kriptografik yöntemle atıldığı için, sayısal imzanın doğrulanmasında, imzayı atanın açık anahtarı kullanılır.
Sayısal Noter
Bilgisayar ağlarında iletilen bilgileri tarafların isteği ile saklayıp, kendisine başvurulduğunda belgeleyebilen kuruluş.
Sertifika Otoritesi
Firmaların ve firmalara ait web sitelerinin doğruluğunu kanıtlayan kuruluştur. Bu sertifika otoritesi, web sitelerinde sertifika bulunmasını isteyen firmalara sertifika dağıtımını yapar. (Dijital sertifika veya otentikasyon sertifikası olarak da bilinir)
Tek Anahtarlı Kriptografi
Şifreleme ve şifre çözme için aynı anahtarı kullanan kriptografik yöntemlerin tümü. Simetrik kriptografi veya gizli anahtarlı kriptografi adını da alır. Kullanılan gizli anahtarı mesajı gönderen ve alan kişilerin paylaşması gerektiği için, tek anahtarlı kriptografinin güvenilirliği, her kullanıcı çiftine ayrı bir anahtar verilebilmesine bağlıdır. Bu durumda, bir kullanıcı, haberleşeceği herkes için farklı bir anahtar kullanmak zorundadır; bu ise önemli bir anahtar dağıtımı problemine yol açar. Çift anahtarlı kriptografi, bu sorunu ortadan kaldırmıştır.
Ters Müzayede
Alıcıların ihtiyaç duydukları mal veya hizmetleri tedarikçilere bildirmesi ile yapılan müzayede şeklidir. Geleneksel müzayededen farklı olarak fiyatlar aşağı doğru hareket eder. Alıcının güçlü olduğu ters müzayedelerde büyük hacimli alıcılar veya çok sayıda küçük hacimli alıcılar birleşerek taleplerini piyasaya verir.
Trafik
Bir siteye gelen ziyaretçi sayısını ifade eder. Çok değişik verilerle takip edilebildiğinden pazarlama sektörü tarafından sayfa görünüm adedi, ziyaretçi, hit sayısı v.b. rakamlarla ölçülebilir.
Veri
Bilginin, iletişim, yorum, ya da işlem için uygun olarak formülize edilmiş şekilde gösterilmesi
Veri Elemanı Adı
Doğal dilde bir ya da daha çok sözcük ile veri elemanı kavramının tanımlanması.
Veri Elemanı
Verinin, tanımlamak, değer göstermek için özellikleri belirlenmiş bir birimi.
Veri Elemanı Niteliği
Veri elemanının tanımlanmış özelliği
Veri Elemanı Rehberi
Tanımlanmış, isimlendirilmiş veri elemanı niteliklerinin, uygun veri elemanı değerinin nasıl simgeleneceğine ilişkin spesifikasyonları içeren liste.
